Sgraffito technika malarska polegająca na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku (wielowarstwowe tynki) lub kolorowych glin (kolorowe tynki) i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich (ryte tynki, tynk drapany). Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje dwu- lub wielobarwny wzór (wygląda jak płaskorzeźba). Technika sgraffito (sgrafito, sgrafitto)znana była w starożytności, a popularna w okresie renesansu. Współcześnie również jest chętnie wykorzystywana do ozdabiania ścian.
Wykonujemy je bezpośrednio na ścianie lub na płytach (możliwość przeniesienia i zamontowania sgraffita na innej ścianie).
Sgraffito przedstawiające Błogosławionego Jana Pawła II zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w wieczerniku Klasztoru Zakonu Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Sgraffito przedstawiające Kardynała Wyszyńskiego zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w wieczerniku Klasztoru Zakonu Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Sgraffito wykonane przez naszą pracownię na elewacji budynku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na ul. Piotrkowskiej.
Sgraffito przedstawiające Błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszkę zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w wieczerniku Klasztoru Zakonu Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Sgraffito o powierzchni 35 m2 przedstawiające stado żubrów na puszczańskiej polanie zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię na elewacji Hotelu Białowieskiego w Białowieży.
Sgraffito przedstawiające Błogosławioną Matkę Celinę Borzęcką i Matkę Jadwigę Borzęcką zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w wieczerniku Klasztoru Zakonu Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Sgraffito przedstawiające pałac carski w Białowieży zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w Hotelu Białowieskim w Białowieży.
Sgraffito przedstawiające św. Faustynę Kowalską, zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w wieczerniku Klasztoru Zakonu Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Sgraffito przedstawiające średniowieczną panoramę miasta Ełku oraz herby miasta Ełk, wykonane przez naszą pracownię na elewacji budynku Urzędu Miasta w Ełku.
Zegar słoneczny wykonany przez naszą pracownię na elewacji budynku I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Konarskiego w Mielcu.
Zegar słoneczny wykonany przez naszą pracownię na elewacji domu w Poznaniu.
Sgraffito o powierzchni 30 m2 przedstawiające herb Hotelu Białowieskiego zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię na elewacji pensjonatu przy Hotelu Białowieskim w Białowieży.
Sgraffito przedstawiające herb Hotelu Białowieskiego zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w Hotelu Białowieskim w Białowieży.
Sgraffito przedstawiające walczące żubry zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w Hotelu Białowieskim w Białowieży.
Sgraffito przedstawiające lecące żurawie zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię w Hotelu Białowieskim w Białowieży.
Sgraffito zaprojektowane i wykonane przez naszą pracownię na kominku w prywatnym domu.
Sgraffito
Nazwa techniki pochodzi od włoskiego sgraffiaro, to zaś od łacińskiego exgraffiare lub disgraffiare, co oznacza skrobać, drapać, wydrapać i bardzo dobrze wyraża istotę omawianej techniki, polegającej na wycinaniu rysunku w świeżym tynku. Sgraffito czasami błędnie nazywane jest jako: skrafito, skraffito, skrafitto, skraffitto, sgrafito, sgrafitto, zgrafito, zgraffito, zgrafitto, zgraffitto. Mimo że drapanie i wydrapywanie należy do najstarszych form wyrazu graficznego, to jednak określenie sgraffito stosowane jest wyłącznie do prac wykonywanych w wilgotnej zaprawie mineralnej, ewentualnie glinie garncarskiej.
Sgraffito podobnie jak mozaika nie jest dosłownie malarstwem, ale techniką dekoracyjną. Sgraffito to rodzaj malarstwa, które jest jednocześnie rysunkiem i malarstwem. Mimo tego stwierdzenia wydaje się, iż sgraffito jest w większym stopniu techniką rysunkową, gdyż dominujący w niej i charakterystyczny jest kontur. Sgraffito daje się pod wielu względami porównywać z drzeworytem, z tą jednak różnicą, że w pierwszej technice wgłębne ryty wykonane w zaprawie dają w efekcie ciemny kontur lub płaszczyzny, w drugiej zaś odwrotnie, wycięcia pozostają jasne. Sgraffito jest więc właściwie techniką rysunkową w wilgotnej zaprawie mineralnej, to znaczy rysunkiem wydrapanym według odpowiedniego projektu w barwionych, a jeszcze wilgotnych tynkach, odpowiednio na siebie nałożonych. Sgraffito przypomina płaskorzeźbę. Nadaje się specjalnie do wykonywania ornamentów, głównie na fasadach budynków, stąd cieszyło się od bardzo dawna dużym wzięciem jako technika dekoracji ścian, zwłaszcza zewnętrznych.
Typowe dla techniki sgraffita jest graficzność, a nie kolorystyczne rozgrywanie płaszczyzn. Wcześniejsze sgraffita spełniały ten wymóg, osiągając zamierzony efekt głównie przez elementy linearne. Dopiero w późniejszych czasach zaczęto wykonywać w tej technice większe płaszczyzny barwne.
Sgraffito (sgrafitto, sgrafito) wykonywać można w zasadzie na każdym murze, byleby był on suchy i w dobrym stanie. Zaprawy sporządza się przeważnie wapienne. Wykonanie zaprojektowanej dekoracji sgraffitowej musi następować w świeżej, a więc jeszcze miękkiej zaprawie. Wobec dość szybkiego wiązania zaprawy wymagana jest pośpieszna praca, zdecydowana i pewna oraz o niezbyt dużej liczbie rytów dokonywanych w miejscach ściśle określonych projektem. Wymogi powyższe utrudniają pracę. Przy wykonywaniu sgraffita obowiązuje bardzo wiele tych samych zasad technicznych co przy fresku mokrym. Te same wymagania stawiane są materiałom, które mają być użyte w wykonywaniu omawianych technik. Podobnie sporządza się zaprawy. W obu technikach zaprawa odgrywa podstawową rolę, w obu też pracuje się w zaprawie jeszcze wilgotnej i stąd obowiązuje w nich dniówkowy system pracy. Zarówno w sgrafficie jak i we fresku mokrym od sporządzenia zaprawy i sposobu jej naniesienia w dużym stopniu zależy uzyskany efekt pracy oraz trwałość.
Konieczna jest tu znajomość czasu wysychania ciasta zaprawowego i jego wiązania. Wiedza ta pozwala na wykonanie odpowiednio dużych płaszczyzn, a po wyschnięciu różnych warstw zapraw - uzyskanie jednej w miarę jednorodnej i mocnej. Sgraffito (sgrafitto, sgrafito) podobnie jak mozaika jest techniką trwałą i odporną na działanie różnych warunków atmosferycznych. Technika ta nie jest jednolita, ma wiele odmian i wariantów. W zależności od użytego materiału można sgraffito podzielić na sporządzane w zaprawie wapiennej, gipsowej lub cementowej. W zależności zaś od sposobu wykonania jest ono konturowe, płaszczyznowe, malarskie. Może też być dwu-barwne, wielobarwne oraz kombinowane, tzn. mieszane z innymi technikami, na przykład z mozaiką, freskiem mokrym lub suchym i tak dalej. W ramach wymienionych wariantów mieszczą się oczywiście różne rozwiązania wynikające z indywidualności artystów i różnych możliwości technicznych i materiałowych.
Sgraffito jednobarwne
Na pierwszym miejscu wymienić należy sgraffita pobiałowe, dekoracja jest wycinana w pobiale wapiennej leżącej na barwnej zaprawie wapienno-piaskowej. Odmianą pobiałowego jest sgraffito narzutowe, w którym zamiast pobiały używa się zaprawy kilkumilimetrowej grubości. Dalszym wariantem jest sgraffito marmurowe, w którym narzut wierzchni stanowi wygładzona warstwa stiuku marmurowego. W przeciwieństwie do poprzednich odmian marmurową wykonywać należy wyłącznie w miejscach nienarażonych na wilgoć i zmiany atmosferyczne.
Sgraffito wielobarwne
Wśród sgraffit wielobarwnych wyróżnić można takie, w których zaprawy kolorowe nakładane są na siebie oraz obok siebie i w końcu pokryte wyrównującą warstwą pobiały wapiennej lub cienką warstwą tynku. W pierwszych ryty wykonuje się na różnych głębokościach. Wynika to stąd, że zależnie od ilości barw (najczęściej 2-4) nakłada się odpowiednią liczbę warstw (tzn. każda warstwa zaprawy stanowi jeden kolor). Każda kolejna warstwa jest cieńsza od poprzedniej. Ich grubość waha się jednak w granicach 3-5 mm. Nie powinno się przekraczać 6 mm z powodu rosnącego wówczas niebezpieczeństwa występowania rys i spękań zaprawy. Zaprawę nakłada się po stężeniu niżej leżącej warstwy. Na wielu przykładach omawianego sgraffita wielobarwnego można zaobserwować kolejność nakładania barwionych zapraw od ciemniejszych do najjaśniejszych. Drugi rodzaj sgraffita wielobarwnego wymaga w projekcie bardzo ścisłego określenia miejsc dla poszczególnych barw.
Zaprawy barwione rozmieszczane są w jednej płaszczyźnie, stąd też ryty mogą być płytsze. Istnieje jeszcze możliwość łączenia obu opisanych sposobów wykonywania sgraffita wielobarwnego w jednym dziele. Dokonać tego można np. kładąc w dwóch warstwach sześć różnych barwionych zapraw. Oczywiście wykonanie takiej pracy nie jest łatwe i wymaga już pewnej wprawy i doświadczenia.